Một tình trạng âm thầm khiến hàng triệu phụ nữ luôn kiệt sức nhưng rất ít người nhận ra – Chia sẻ từ bác sĩ tại Mỹ
“Tôi ngủ đủ mà sao vẫn mệt?”
“Tôi uống cà phê nhưng đầu óc vẫn như có một lớp sương mù.”
“Tôi không còn tập trung và nhanh nhạy như trước.”
Nhiều phụ nữ cho rằng cảm giác này chỉ đơn giản là do công việc, con cái, căng thẳng, hoặc tuổi tác.
Nhưng có một nguyên nhân rất phổ biến thường bị bỏ sót. Đó là thiếu sắt do mất máu qua kinh nguyệt.
Điều nhiều người không biết là bạn có thể bị thiếu sắt ngay cả khi chưa đến mức thiếu máu.
Thiếu sắt và thiếu máu không hoàn toàn giống nhau
Sắt là nguyên liệu cần thiết để cơ thể tạo hemoglobin – thành phần trong hồng cầu giúp vận chuyển oxy.
Cơ thể chúng ta có một lượng sắt được dự trữ. Khi lượng sắt mất đi nhiều hơn lượng được bổ sung, kho dự trữ này sẽ giảm dần.
Ở giai đoạn đầu, xét nghiệm hemoglobin vẫn có thể bình thường.
Nói cách khác, bạn chưa bị thiếu máu, nhưng lượng sắt dự trữ trong cơ thể đã thấp.
1. Thiếu sắt có thể biểu hiện như thế nào?
Không phải ai thiếu sắt cũng có triệu chứng giống nhau. Một số triệu chứng thường thấy gồm có:
* Mệt mỏi kéo dài.
* Thiếu năng lượng.
* Khó tập trung hoặc cảm thấy đầu óc kém minh mẫn.
* Giảm khả năng vận động hoặc tập thể dục.
* Đau đầu hoặc chóng mặt.
* Tim đập nhanh hoặc hụt hơi khi gắng sức.
* Tóc rụng nhiều hơn bình thường.
* Móng tay giòn, dễ gãy.
* Cảm giác bồn chồn hoặc khó chịu ở chân, đặc biệt vào ban đêm.
Những triệu chứng này không đặc hiệu cho thiếu sắt. Chúng cũng có thể xuất hiện trong nhiều tình trạng khác như thiếu ngủ, rối loạn tuyến giáp, thiếu vitamin B12, trầm cảm, lo âu, bệnh mạn tính hoặc tác dụng phụ của thuốc.
Vì vậy, đừng tự chẩn đoán chỉ dựa trên cảm giác mệt mỏi.
2. Vì sao phụ nữ dễ bị thiếu sắt?
Lý do thường gặp nhất ở phụ nữ trong độ tuổi còn kinh nguyệt chính là kỳ kinh nguyệt mỗi tháng.
Mỗi chu kỳ kinh nguyệt, cơ thể mất đi một lượng máu và sắt.
Nếu lượng máu mất nhiều, kéo dài hoặc xảy ra thường xuyên, lượng sắt được hấp thu từ thức ăn có thể không đủ để bù lại.
Nguy cơ thiếu sắt cao thường gặp ở những người phụ nữ:
* Có kinh nguyệt nhiều hoặc kéo dài.
* Thường xuyên phải thay băng vệ sinh hoặc tampon mỗi 1–2 giờ.
* Phải dùng đồng thời nhiều sản phẩm để tránh tràn.
* Có những cục máu đông lớn.
* Thức giấc ban đêm để thay băng vệ sinh.
* Có u xơ tử cung, polyp, lạc nội mạc tử cung hoặc adenomyosis.
* Vừa sinh con hoặc mang thai nhiều lần.
* Ăn chay hoặc ăn rất ít thực phẩm giàu sắt.
* Hiến máu thường xuyên.
* Tập luyện thể thao với cường độ cao.
Kinh nguyệt nhiều có thể dẫn đến thiếu sắt và thiếu máu thiếu sắt, đồng thời đôi khi là dấu hiệu của một vấn đề phụ khoa hoặc rối loạn đông máu cần được đánh giá.
3. Có nên tự mua viên sắt uống không?
Không nên tự uống sắt kéo dài chỉ vì cảm thấy mệt.
Viên sắt có thể gây:
* Buồn nôn.
* Đau bụng.
* Táo bón hoặc tiêu chảy.
* Phân sẫm màu.
Quan trọng hơn, không phải mọi trường hợp mệt mỏi đều do thiếu sắt.
Uống sắt không đúng có thể làm chậm việc tìm ra nguyên nhân thật sự, và lượng sắt quá cao cũng có thể gây hại.
Nếu được xác nhận thiếu sắt, bác sĩ sẽ lựa chọn liều lượng và cách bổ sung phù hợp. Việc điều trị cũng cần giải quyết nguyên nhân khiến cơ thể tiếp tục mất sắt, đặc biệt khi người bệnh có kinh nguyệt quá nhiều.
4. Khi nào nên đi khám?
Bạn nên trao đổi với bác sĩ nếu:
* Mệt mỏi kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt.
* Kinh nguyệt ngày càng nhiều hoặc kéo dài quá 7 ngày.
* Chóng mặt, hồi hộp hoặc hụt hơi khi vận động.
* Tóc rụng đáng kể.
* Có chảy máu giữa kỳ kinh hoặc sau quan hệ.
* Có thai hoặc vừa sinh con.
* Phân đen như hắc ín, có máu trong phân hoặc có dấu hiệu mất máu ở nơi khác.
Nếu bạn bị khó thở khi nghỉ, đau ngực, ngất, tim đập rất nhanh hoặc chảy máu nhiều không kiểm soát được, hãy đi cấp cứu.
Đừng mặc định rằng mệt mỏi là điều bình thường của phụ nữ
Phụ nữ thường quá quen với việc phải cố gắng vượt qua cảm giác mệt mỏi.
Chúng ta tự nhủ:
“Chắc ai làm mẹ cũng vậy.”
“Chắc do mình không đủ khỏe.”
“Ráng thêm một chút rồi sẽ ổn.”
Nhưng mệt mỏi kéo dài là một triệu chứng đáng được lắng nghe.
Đôi khi nguyên nhân là thiếu sắt. Đôi khi là một vấn đề hoàn toàn khác. Điều quan trọng không phải là tự chẩn đoán, mà là nhận ra rằng cơ thể đang phát tín hiệu và bạn xứng đáng được đánh giá đúng cách.
Đừng chỉ tiếp tục uống thêm một ly cà phê để che đi sự kiệt sức. Hãy tìm hiểu xem cơ thể mình đang thật sự thiếu điều gì.
Bạn nghĩ gì về những chia sẻ này? Hãy comment cho mình biết nhé.
Hãy chia sẻ nếu bạn cảm thấy hữu ích!
Dr. Christina Nguyễn
Phoenix Medical Academy
Lưu ý: Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe chung, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị trực tiếp từ bác sĩ. Không tự ý bổ sung sắt kéo dài nếu chưa được đánh giá phù hợp.
