Nếu lúc nào bạn cũng thấy không có thời gian, có thể vấn đề chưa bao giờ là thời gian
Hồi còn là một sinh viên Y khoa, mình thường xuyên rơi vào trạng thái kiệt quệ và chỉ biết ước rằng: “Giá như một ngày có nhiều hơn 24 tiếng đồng hồ.”
Bởi vì ở giai đoạn đó, mình lúc nào cũng cảm thấy quỹ thời gian bị thiếu hụt trầm trọng:
- Các kỳ thi căng thẳng cứ nối tiếp nhau không có hồi kết.
- Khối lượng bài vở bắt buộc phải học chất đống như núi.
- Lịch đi thực tập lâm sàng dày đặc tại các bệnh viện.
- Các dự án nghiên cứu khoa học cần hoàn thành.
- Hàng loạt các hoạt động ngoại khóa để làm đẹp hồ sơ.
- Đi kèm với đó là một áp lực vô hình thôi thúc bản thân phải liên tục tiến lên phía trước, vì cảm giác chỉ cần mình chậm lại một chút thôi là sẽ bị người khác bỏ xa.
Lúc ấy, mình từng ngây thơ nghĩ rằng những người giỏi giang hơn mình đơn giản là vì họ sở hữu nhiều năng lượng hơn, làm được nhiều việc hơn và chịu áp lực tốt hơn mình.
Giờ đây, khi đã trở thành một bác sĩ chính thức, guồng quay công việc thực tế lại càng khốc liệt hơn gấp bội. Có những ngày mình bị bủa vây bởi việc khám bệnh, hoàn thành hồ sơ bệnh án điện tử, trả lời tin nhắn của bệnh nhân, giải quyết đống giấy tờ thủ tục từ các công ty bảo hiểm, họp hành, giảng dạy, và còn chưa kể đến trách nhiệm chăm sóc gia đình, con cái.
Và chính trong guồng quay đó, mình đã nhận ra một sự thật rất trần trụi: Cuộc sống này sẽ không bao giờ tự nhiên bớt bận rộn đi.
Nếu chúng ta cứ thụ động ngồi chờ đến “khi nào rảnh rỗi hơn” thì có lẽ chúng ta sẽ phải chờ đợi mãi mãi. Bước chuyển dịch lớn nhất giúp thay đổi hoàn toàn cuộc đời mình không phải là học cách cố nhồi nhét thêm thời gian, mà là thấu hiểu sâu sắc nguyên lý: Vấn đề cốt lõi chưa bao giờ là quản lý thời gian. Vấn đề là quản lý năng lượng cá nhân.
1. Bước ngoặt tư duy: Ngừng quản lý thời gian, hãy quản lý năng lượng
Tất cả chúng ta, từ một sinh viên Y khoa cho đến các chuyên gia hàng đầu, đều được chia sẻ công bằng một quỹ thời gian cố định là 24 tiếng mỗi ngày. Tuy nhiên, không phải ai cũng sở hữu cùng một mức độ năng lượng, sự tập trung cao độ hay khả năng tư duy sắc bén trong suốt 24 tiếng đó.
Thực tế đã chứng minh: có những ngày mình chỉ cần tập trung làm việc trong 2 tiếng đồng hồ nhưng hiệu quả mang lại vô cùng kinh ngạc. Ngược lại, có những ngày mình ngồi thẫn thờ trước màn hình máy tính suốt 6 tiếng liên tục mà đầu óc hoàn toàn rỗng tuếch, không thể nghĩ ra được điều gì giá trị.
Lúc đó mình mới vỡ lẽ: Việc cố gắng nhồi nhét thêm hàng tá công việc vào một cuốn lịch trình dày đặc thực chất giống hệt như việc bạn đang cố bắt một chiếc điện thoại chỉ còn vỏn vẹn 5% pin phải gánh thêm 12 ứng dụng chạy ngầm cùng một lúc. Máy sẽ sập nguồn, và cơ thể bạn cũng vậy.
2. 5 Bài học xương máu để tối ưu hiệu suất làm việc mà không kiệt sức
Dưới đây là 5 điều mang tính bước ngoặt tư duy về phát triển bản thân mà mình luôn ước gì có ai đó nói với mình sớm hơn từ 10 năm trước:
Bài học 1: Bận rộn không đồng nghĩa với hiệu quả công việc
Bận rộn tối tăm mặt mày không có nghĩa là bạn đang tiến bộ hay đi lên. Hãy nhìn một chú chuột hamster chạy miệt mài trên chiếc bánh xe đồ chơi cả ngày trời, nó vô cùng bận rộn và tốn sức, nhưng sau cùng nó vẫn đứng yên ở nguyên một vị trí ban đầu.
Có rất nhiều người ngày nào cũng đầu tắt mặt tối, mệt mỏi rã rời, nhưng khi nhìn lại 6 tháng hay 1 năm đã qua, cuộc đời họ vẫn dậm chân tại chỗ, không có bất kỳ bước tiến triển nào lớn. Lý do cốt lõi là vì họ đang bị cuốn phăng đi bởi những việc khẩn cấp mang tính sự vụ của người khác, thay vì chủ động dành tài nguyên cho những việc thực sự quan trọng đối với cuộc đời mình.
Bài học 2: Khi thiếu mục tiêu rõ ràng, mọi thứ đều trở nên khẩn cấp
Khi bạn không thiết lập cho mình một hệ giá trị và mục tiêu ưu tiên cụ thể, tâm lý của bạn sẽ mặc định cái gì cũng quan trọng:
- Có một tiếng chuông thông báo tin nhắn? Lập tức mở ra trả lời ngay.
- Có một lời nhờ vả từ đồng nghiệp? Nhận lời làm hộ luôn.
- Có một sự vụ lặt vặt phát sinh? Lao vào xử lý liền.
Để rồi đến cuối ngày, khi cơ thể đã cạn kiệt năng lượng, bạn mới bàng hoàng nhận ra mình vẫn chưa hoàn thành được bất kỳ một hạng mục nào thực sự có giá trị cho mục tiêu dài hạn. Nếu bạn không tự xác định rõ tấm bản đồ mình đang đi đâu, bạn sẽ rất dễ bị biến thành quân cờ sống theo lịch trình và phục vụ cho mục tiêu của người khác.
Bài học 3: Lãng phí nguồn năng lượng đỉnh cao cho những việc giá trị thấp
Việc bạn đem khung giờ mà trí óc minh mẫn, tỉnh táo nhất trong ngày ra để lướt mạng xã hội, dùng năng lượng tốt nhất để check tin nhắn dạo, hay dành khung giờ vàng tập trung để giải quyết những việc vặt vãnh… thực chất không khác gì việc bạn bỏ tiền thuê một đầu bếp đạt danh hiệu Michelin về chỉ để luộc một gói mì tôm.
Những công việc lặt vặt đó hoàn toàn không phải là không cần làm. Tuy nhiên, chúng không bao giờ xứng đáng được tiêu thụ nguồn tài nguyên năng lượng quý giá nhất của bạn. Hãy biết cách phân phối sức lực một cách khôn ngoan.
Bài học 4: Không phải nỗ lực làm nhiều hơn, mà là lựa chọn làm đúng hơn
Đây là bài học định hướng tư duy mà càng trải nghiệm nhiều mình lại càng cảm thấy thấm thía sâu sắc. Không phải mọi công việc xuất hiện trên đời đều xứng đáng để bạn phải đánh đổi thời gian và công sức của bản thân.
Theo nguyên lý Pareto kinh điển: 80% kết quả vượt trội thường chỉ đến từ 20% những hành động đúng đắn và cốt lõi nhất.
Do đó, câu hỏi chiến lược mà bạn cần tự vấn bản thân mỗi ngày không phải là: “Làm thế nào để mình nhét thêm được nhiều việc hơn vào ngày hôm nay?”. Câu hỏi đúng phải là: “Hành động nào mới thực sự tạo ra sự khác biệt và mang lại sức bật lớn nhất cho mục tiêu của mình?”
Bài học 5: Chủ động bảo vệ năng lượng là một ưu tiên sống còn
Tình trạng chấp nhận thiếu ngủ triền miên, ăn uống thất thường qua loa, ép hệ thần kinh lúc nào cũng phải căng ra như dây đàn và từ chối dành thời gian nghỉ ngơi để phục hồi… hoàn toàn không phải là biểu hiện của sự chăm chỉ hay hoài bão.
Đó thực chất là hành vi tự ngược đãi và đẩy bản thân đến giới hạn của sự kiệt sức (burnout).
Nó cũng giống như việc bạn muốn chiếc xe của mình phải chạy thật nhanh, đạt tốc độ tối đa nhưng lại kiên quyết không chịu dừng lại đổ xăng. Dù chiếc xe đó có là một siêu xe đắt tiền đến đâu, nó cũng sẽ sớm biến thành một đống sắt vụn bất động giữa đường.
3. Điều mình muốn nhắn gửi
Ngày xưa, mình từng ao ước một ngày có nhiều hơn 24 tiếng. Bây giờ thì tuyệt đối không. Bởi vì mình đã thấu hiểu được bản chất của trò chơi hiệu suất:
Hiệu suất làm việc đỉnh cao không bao giờ đến từ việc bạn cố gắng ép buộc bản thân phải làm nhiều việc hơn. Nó đến từ năng lực chủ động bảo vệ và dồn toàn bộ nguồn năng lượng tinh túy nhất cho những điều quan trọng nhất.
Bạn nghĩ gì về sự khác biệt giữa quản lý thời gian và quản lý năng lượng? Bạn có đang vô tình biến mình thành chú chuột hamster bận rộn trên chiếc bánh xe cuộc đời không? Hãy để lại comment phía dưới để cùng chia sẻ góc nhìn với mình nhé.
Nếu bạn cảm thấy bài viết này mang lại những giá trị hữu ích cho lộ trình phát triển của bản thân, hãy chia sẻ nó rộng rãi đến bạn bè và đồng nghiệp xung quanh!
Dr. Christina Nguyễn
Phoenix Medical Academy
