Ở Mỹ, có một điều mình càng ngày càng nhận ra: Nhiều người thành công nhiều khi không phải vì họ giỏi hơn người khác, nhưng vì họ nhìn thấy những cơ hội mà người khác không biết là tồn tại.
1. Sự khác biệt giữa tự đi trong sương mù và có người hướng dẫn
Hãy nhìn vào thực tế xung quanh chúng ta:
- Có những người nộp 100 hồ sơ xin việc để tìm kiếm một cơ hội tại Mỹ.
- Có người lại chỉ nhận được một tin nhắn ngắn gọn: “Bên tôi đang tuyển. Gửi CV cho tôi nhé.”
Có những sinh viên phải tự mò mẫm từng bước một để tìm cách vào trường Y, trường dược. Nhưng lại có những sinh viên khác thì ngay từ nhỏ đã biết rất rõ:
- Nên đi shadow (quan sát lâm sàng) ai.
- Nên bắt đầu làm nghiên cứu khoa học từ khi nào.
- Nên gặp gỡ vị giáo sư nào.
- Và nên tránh những sai lầm chí mạng nào.
Hai nhóm người này đều thông minh. Họ đều chăm chỉ và đều sở hữu những ước mơ lớn. Nhưng một nhóm thì đang phải tự đi trong sương mù, còn một nhóm thì luôn có hướng dẫn và có sự hỗ trợ sát sao.
2. Sức mạnh của network: Khi cơ hội bước và cánh cửa ở Mỹ không nằm trên Google
Sự khác biệt lớn nhất giữa hai nhóm người trên chính là sức mạnh của network.
Network ở đây hoàn toàn không phải kiểu “quen biết” xã giao hời hợt. Mà đó là một mạng lưới những người thực sự biết bạn, tin tưởng bạn, sẵn sàng cất nhắc bạn khi có cơ hội phù hợp, và giúp bạn nhìn ra những điều mà người ngoài không thể thấy.
Ở Mỹ, rất nhiều cơ hội lớn không bao giờ nằm trên Google. Chúng chỉ xuất hiện và nằm lại trong các cuộc trò chuyện:
- Một dự án nghiên cứu khoa học kín.
- Một vị trí công việc chưa kịp đăng tuyển công khai.
- Một chương trình học bổng đặc biệt.
- Một cơ hội thể hiện năng lực lãnh đạo.
- Một lời giới thiệu trực tiếp đến đúng người có thẩm quyền.
Và đôi khi, chỉ một lời khuyên đúng lúc từ network sẽ giúp bạn tránh mất thêm vài năm cuộc đời để đi đường vòng. Nếu không có ai hướng dẫn, đôi khi bạn còn không biết rằng cánh cửa đó thực sự tồn tại.
Mình nói điều này không phải để trách những người đang có lợi thế, bởi ai cũng nên tận dụng những gì mình đang có. Và nhìn ra điều này cũng không phải để chúng ta cảm thấy cay đắng, mà là để tỉnh táo. Tỉnh táo để tập trung thời gian, năng lượng, và cố gắng vào đúng chỗ.
Bài học rút ra: Bạn không những phải liên tục tích luỹ kiến thức, rèn luyện kỹ năng chuyên môn, mà còn phải học cách tự xây dựng mạng lưới quan hệ cho bản thân mình. Nếu chúng ta không sinh ra trong một hệ sinh thái có lợi, chúng ta vẫn hoàn toàn có thể bắt đầu tự xây dựng nó.
3. Trải nghiệm tự mò mẫm từ những ngày đầu đặt chân đến Mỹ
Bản thân mình khi mới đến Mỹ cũng không có nhiều quan hệ. Không có một ai ngồi xuống để vẽ sẵn cho mình tấm bản đồ đường đi nước bước cụ thể cho tương lai.
Trong khi mình còn đang loay hoay học lớp tiếng Anh ESL thì các bạn cùng lớp đã có tên trong các bài nghiên cứu khoa học lớn. Thời điểm đó, không có ai chỉ cho mình nên gặp ai, nên viết email thế nào, hay nên bước vào những căn phòng cơ hội đó ra sao.
Rất nhiều thứ mình đã phải tự mò mẫm và trả giá:
- Có những email gửi đi mãi mãi không có ai trả lời.
- Có những cơ hội tốt mình chỉ biết đến khi thời hạn của nó đã trôi qua.
- Có những cuộc trò chuyện mà mãi sau này nhìn lại, mình mới hiểu ra đáng lẽ lúc đó mình nên cư xử khác đi.
Và chính vì từng tự mình đi qua con đường cô độc đó, mình lại càng thấu hiểu một điều: Nhiều khi điều làm một người bị chậm lại hành trình của họ không phải là vì họ thiếu năng lực, mà là vì họ đang phải đi một mình.
4. Nỗ lực đặt đúng chỗ sẽ quyết định tương lai của bạn
Sau này nhìn lại, những giai đoạn giúp mình bứt phá và tiến xa nhanh nhất không phải là lúc mình cố gắng nhiều nhất, mà chính là những lần mình may mắn gặp được đúng người:
- Một người chị lớp trên nói cho mình biết về một học bổng mình nên đăng ký – nhờ vậy mình đã đạt được học bổng toàn phần của Bill Gates để học đại học.
- Một cô giáo sư chỉ cho mình một cơ hội nghiên cứu – nhờ vậy mình xây dựng được một hồ sơ mạnh giúp mình thuận lợi vào trường Y sau này.
- Một người lãnh đạo tin tưởng giới thiệu mình vào một vị trí hoàn toàn mới.
- Một người thầy tận tình chỉ cho mình cách quan sát và nhìn nhận con người.
Những điều may mắn đó hoàn toàn không thay thế cho nỗ lực cá nhân của mình. Nhưng nó giúp cho toàn bộ nỗ lực của mình được đặt vào đúng chỗ.
Nỗ lực vẫn luôn là điều kiện bắt buộc: Không ai học thay bạn, không ai làm thay bạn, và cũng không ai có thể xây dựng tương lai thay cho bạn.
Tuy nhiên, bạn cần nhớ: Một người cố gắng đơn độc một mình hiếm khi thành công bằng một người đang được nâng đỡ bởi cả một hệ sinh thái xung quanh.
Bạn có thể không chọn được gia đình nơi mình sinh ra, cũng không chọn được điểm xuất phát của cuộc đời. Nhưng bạn hoàn toàn có quyền lựa chọn những người mà mình sẽ học hỏi, chọn môi trường mình bước vào, chọn những căn phòng mình sẽ xuất hiện, và chọn chính hệ sinh thái mà mình muốn xây dựng.
Và rất nhiều khi, chính những lựa chọn định hướng đó sẽ quyết định tương lai của bạn nhiều hơn bản thân bạn tưởng rất nhiều.
Bạn nghĩ gì về những chia sẻ này của mình? Bạn đã bắt đầu xây dựng hệ sinh thái cho riêng mình chưa? Hãy để lại comment phía dưới cho mình biết nhé.
Nếu bạn cảm thấy bài viết này mang lại góc nhìn hữu ích, hãy chia sẻ nó đến bạn bè của mình!
Dr. Christina Nguyễn
Phoenix Medical Academy
